الشيخ محمد تقي التستري ( الشوشتري ) ( مترجم : سيد علي محمد موسوى جزائرى )

74

ترجمه و شرح موضوعى نهج البلاغة پيرامون رستاخيز و وظيفه بندگي ( فارسى )

به متقيان وعده دادند كه آن بهشت ، پاداش و منزل ( جاودانى ) ايشان است كه در آن بهشت هرچه خواهند و آرزو كنند بر آنها حاضر است ، و آن مقام هميشگى آنهاست . وعده‌اى است بر خدا كه مؤمنان از او درخواست كرده‌اند و او اجابت فرموده است . مسئلهء كلامى « حد » آورده : علماى اسلام همه ، در اين مطلب ( يعنى مسئلهء خلود ) باهم اتفاق نظر دارند ، مگر ابو هذيل ، كه بنابرآن‌چه از او نقل شده قائل به تناهى حركات بهشتيان بوده و اين‌كه آنها سرانجام به سكونى دايم منته خواهند شد و بعضى پنداشته‌اند كه او قائل به انقطاع نعمت‌ها از اهل بهشت نبوده ، بلكه تنها معتقد به انقطاع حركت ولى بادوام نعمت بوده است ، و انگيزهء او در اتخاذ چنين اعتقادى اين بوده كه چون او قائل به حدوث جهان هستى بوده بر او به حركت مستقبل اهل بهشت ، كه دايم و نامتناهى است ، نقض كرده‌اند . ازاين‌رو ملتزم به تناهى حركات بهشتيان گشته و اين‌كه آنها هم پايان خواهند داشت و منته به سكون خواهند شد . مؤلف : شهرستانى آورده : ابو هذيل از ديگر اصحاب و هم‌مسلكان خود به اعتقاد داشتن به ده قاعده منفرد بوده است - تا اين‌كه گويد : - پنجم : اين‌كه حركات اهل بهشت و دوزخ دايمى نبوده ، بلكه تمام‌شدنى است ، و اين‌كه آنها سرانجام در سكون و سكوتى هميشگى قرار خواهند گرفت كه در آن تمام لذت‌ها براى بهشتيان ، و همهء آلام براى دوزخيان مجتمع مىباشد . اين نظريه قريب به رأى « جهم » است ؛ زيرا او قائل به فنا و از بين رفتن بهشت و دوزخ بوده است ، و انگيزهء ابو هذيل در اين اعتقادش اين بوده كه چون او در مسئلهء حدوث و قدم عالم قائل به حدوث بوده ، بر او اشكال شده كه حوادث ازلى نظير حوادث و حركات ابدى بدون پايان است كه هردو در عدم تناهى باهم شريكند . در پاسخ گفته : من قائل به حوادث ابدى نيستم ، بلكه آنها نيز مبدّل به سكونى هميشگى خواهند گرديد ، و گويا او پنداشته كه با التزام به اين